Ajdar Ibrahimov: Vị 'Kiến Trúc Sư' Azerbaijan Đặt Nền Móng Cho Điện Ảnh Việt Nam

Đạo diễn Ajdar Ibrahimov và nền điện ảnh Việt Nam gắn liền với một tình bạn xuyên biên giới, nơi những thước phim không chỉ là nghệ thuật mà còn là chứng nhân lịch sử.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng những giá trị mà vị đạo diễn tài hoa người Azerbaijan để lại vẫn vẹn nguyên, như một thước phim màu sống động lưu giữ nghĩa tình sâu đậm giữa hai dân tộc. Không đơn thuần là một chuyến công tác, hành trình của ông tại Việt Nam là một cuộc dấn thân đầy tâm huyết vào tâm hồn của một dân tộc đang khao khát hòa bình và sáng tạo.

Mối lương duyên định mệnh từ lời mời của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Ngày 18/3/1959, một dấu mốc quan trọng đã diễn ra khi đạo diễn hãng phim Baku - Ajdar Ibrahimov đặt chân đến Hà Nội theo lời mời của Chủ tịch Hồ Chí Minh, dưới sự điều phối của Bộ Văn hóa Liên Xô và Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Azerbaijan. Nhiệm vụ của ông khi đó là phụ trách đào tạo tại trường Điện ảnh ở miền Bắc, trong bối cảnh nền điện ảnh nước nhà còn non trẻ và thiếu thốn đủ bề.

Ký ức về ngày đầu tiên tại Hà Nội vẫn luôn là mảng màu rực rỡ trong lòng ông. Sự đón tiếp nồng hậu với biển người, hoa sen ngát hương và những chiếc nón lá trắng tinh khôi đã khiến vị đạo diễn phương xa ngỡ ngàng. Sự giản dị nhưng chân thành của người dân Việt Nam đã nhanh chóng xóa tan khoảng cách địa lý, biến một chuyến công tác dự kiến kéo dài một năm thành một mối gắn bó sâu sắc đến năm 1962.

Trong suốt thời gian đó, ông Ibrahimov không chọn cuộc sống của một chuyên gia biệt phái. Ông chọn cách “ăn cùng, sinh hoạt cùng và ngủ cùng” những người bạn Việt Nam, chia sẻ mọi gian khó để thấu hiểu tận cùng hơi thở của đời sống bản địa.

Cuộc dấn thân vào tâm hồn dân tộc và những thước phim lịch sử

Hành trình của Ajdar Ibrahimov không chỉ gói gọn trong giảng đường. Với sự hỗ trợ của phiên dịch viên Huy Văn, ông đã đi dọc chiều dài đất nước để lắng nghe những câu chuyện về cuộc khởi nghĩa nông dân, về những anh hùng giải phóng và cả những nỗi đau lặng lẽ của người lao động.

Đặc biệt, chuyến thăm Điện Biên Phủ đã để lại trong ông một cú sốc về mặt cảm xúc. Đứng trước những chiến hào, những đống mìn, đạn pháo chất cao, ông bàng hoàng trước sự tương phản giữa sự khốc liệt của chiến tranh và ý chí phi thường của con người. Hình ảnh những chiến sĩ dùng bom Pháp buộc vào trâu để thay xe lu đã khiến vị đạo diễn thốt lên về một sức sáng tạo không tưởng, nơi mà “công nghệ thế kỷ XX dường như không tồn tại” nhưng ý chí con người lại vượt lên trên tất cả.

Không chỉ ghi lại sự hào hùng, ông còn rung cảm trước những bi kịch tình yêu trong chiến tranh, như câu chuyện của cô gái Thái tên Lý Thị Sơn mà ông đã ghi lại trong hồi ký “Những gì tôi thấy ở Việt Nam”. Bằng chiếc máy quay cũ kỹ, ông đã lưu giữ những tư liệu quý giá về vùng đất thiêng Điện Biên, tạo tiền đề cho những tác phẩm điện ảnh cách mạng sau này.

Sứ mệnh “trồng người” và những viên gạch đầu tiên của điện ảnh cách mạng

Tại Trường Điện ảnh Hà Nội, Ajdar Ibrahimov đã dồn toàn bộ tâm huyết cho việc đào tạo thế hệ đạo diễn và diễn viên đầu tiên. Ông không chỉ dạy kỹ thuật mà còn dạy về tư duy nghệ thuật, cách truyền tải cảm xúc qua từng ánh mắt, cử chỉ dưới cái nóng oi ả của xứ nhiệt đới.

Thành quả ngọt ngào nhất chính là 53 sinh viên khóa đầu tiên tốt nghiệp, trở thành những hạt nhân chuyên nghiệp của điện ảnh Việt Nam. Những bộ phim như Con chim vành khuyên, Hai người lính dưới sự hướng dẫn của ông đã gây tiếng vang tại Liên hoan phim Karlovy Vary (Tiệp Khắc) năm 1962, chính thức đưa điện ảnh Việt Nam xuất hiện trên bản đồ thế giới.

Sự đóng góp của ông còn thể hiện qua vai trò cố vấn cho những tác phẩm kinh điển như “Chung một dòng sông” (1959), giúp định hình ngôn ngữ điện ảnh cho dòng phim truyện Cách mạng Việt Nam suốt một thời kỳ dài.

Di sản vượt thời gian và tình hữu nghị Việt Nam - Azerbaijan

Trong những ngày kháng chiến chống Mỹ, cuộc gặp gỡ với Chủ tịch Hồ Chí Minh và lời khen ngợi: “Thật tốt khi đồng chí đến đây. Bạn bè là nghĩa tương thân, khó khăn thuận lợi ân cần có nhau” đã trở thành nguồn động lực lớn lao đối với ông. Khi rời Việt Nam, ông mang theo bức ảnh của em bé Nhật Tân cùng một niềm tin sắt đá về ngày hòa bình.

Trở về Azerbaijan, ông tiếp tục viết ba cuốn sách về Việt Nam và luôn mở rộng cửa đón tiếp bất kỳ người Việt nào sang Moscow công tác để ôn lại kỷ niệm. Cho đến cuối đời, trái tim ông vẫn luôn hướng về mảnh đất hình chữ S.

Ngày nay, nụ cười của em bé Nhật Tân năm xưa đã hiện hữu trên hàng triệu gương mặt trẻ thơ Việt Nam. Di sản của Ajdar Ibrahimov không chỉ là những bộ phim, những cuốn sách, mà là tình hữu nghị bền bỉ, là nền móng vững chắc cho sự phát triển của nghệ thuật thứ bảy tại Việt Nam.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Insight chuyên gia: Sự thành công của điện ảnh Việt Nam thời kỳ đầu không chỉ đến từ nội dung chính trị mà chính là nhờ sự kết hợp giữa tinh thần dân tộc mãnh liệt và phương pháp đào tạo bài bản từ các chuyên gia quốc tế như Ajdar Ibrahimov. Đây là bài học về sự giao thoa văn hóa trong nghệ thuật.

Bạn nghĩ sao về vai trò của các chuyên gia quốc tế trong việc định hình văn hóa nghệ thuật Việt Nam thời kỳ đầu? Hãy chia sẻ cùng chúng tôi dưới phần bình luận!

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Đạo diễn Ajdar Ibrahimov là ai và ông có vai trò gì đối với Việt Nam?Ajdar Ibrahimov là một nhà văn, đạo diễn nổi tiếng người Azerbaijan, NSND Liên Xô. Từ năm 1959-1962, ông sang Việt Nam hỗ trợ thành lập nền điện ảnh non trẻ, trực tiếp đào tạo thế hệ đạo diễn, diễn viên đầu tiên và cố vấn cho nhiều bộ phim kinh điển.

Những đóng góp cụ thể của ông cho điện ảnh Việt Nam là gì?Ông đã đào tạo 53 sinh viên khóa đầu của Trường Điện ảnh, cố vấn cho phim ‘Chung một dòng sông’ và hướng dẫn các tác phẩm như ‘Con chim vành khuyên’, ‘Hai người lính’ giành giải thưởng quốc tế.

Cuốn sách ‘Những gì tôi thấy ở Việt Nam’ mang ý nghĩa gì?Đây là tác phẩm ghi lại những quan sát, cảm xúc và sự trân trọng của ông đối với tinh thần kiên cường, lòng yêu nước và vẻ đẹp tâm hồn của người Việt Nam trong thời kỳ chiến tranh và xây dựng hòa bình.

Câu hỏi thường gặp

Đạo diễn Ajdar Ibrahimov là ai và ông có vai trò gì đối với Việt Nam?

Ajdar Ibrahimov là một nhà văn, đạo diễn nổi tiếng người Azerbaijan, NSND Liên Xô. Từ năm 1959-1962, ông sang Việt Nam hỗ trợ thành lập nền điện ảnh non trẻ, trực tiếp đào tạo thế hệ đạo diễn, diễn viên đầu tiên và cố vấn cho nhiều bộ phim kinh điển.

Những đóng góp cụ thể của ông cho điện ảnh Việt Nam là gì?

Ông đã đào tạo 53 sinh viên khóa đầu của Trường Điện ảnh, cố vấn cho phim ‘Chung một dòng sông’ và hướng dẫn các tác phẩm như ‘Con chim vành khuyên’, ‘Hai người lính’ giành giải thưởng quốc tế.

Cuốn sách ‘Những gì tôi thấy ở Việt Nam’ mang ý nghĩa gì?

Đây là tác phẩm ghi lại những quan sát, cảm xúc và sự trân trọng của ông đối với tinh thần kiên cường, lòng yêu nước và vẻ đẹp tâm hồn của người Việt Nam trong thời kỳ chiến tranh và xây dựng hòa bình.