Nội dung chính
Viêm màng não mô cầu (Neisseria meningitidis) là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có thể gây tử vong trong vòng 24 giờ nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Viêm màng não mô cầu là gì và tại sao lại đáng lo ngại?
Neisseria meningitidis, còn gọi là “não mô cầu”, là một loại vi khuẩn gram âm sinh sống trong khoang hầu họng của con người. Khi lây lan qua đường giọt bắn, vi khuẩn có thể xâm nhập vào dịch não tủy, gây viêm màng não, nhiễm trùng huyết và suy đa tạng.
Theo thống kê của Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai, tỷ lệ người mang trùng không triệu chứng dao động từ 5‑20%, trong đó nhóm tuổi thanh thiếu niên (23,7%) có nguy cơ cao nhất. Những người mang mầm bệnh thường không biết mình đang là “ổ chứa” âm thầm, dễ dàng phát tán dịch trong các môi trường đông người như trường học, ký túc xá, doanh trại.
Triệu chứng cảnh báo sớm
- Mệt mỏi, ớn lạnh kéo dài 2‑3 ngày.
- Sốt cao không giảm, có thể kèm ban xuất huyết dưới da.
- Đau đầu, lờ mờ, khó tập trung.
- Buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy hoặc xuất huyết tiêu hóa.
Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào trên, người bệnh nên đến cơ sở y tế ngay lập tức để được xét nghiệm dịch não tủy, máu và chọc dịch não tủy nhằm xác định nhanh chóng.
Trường hợp thực tế tại Bệnh viện Bạch Mai
Vào ngày 8/1/2026, một bệnh nhân 28 tuổi xuất hiện các triệu chứng mệt mỏi, ớn lạnh và tự truyền dịch tại nhà mà không cải thiện. Hai ngày sau, bệnh nhân sốt tăng, xuất hiện ban xuất huyết ở vùng cổ‑ngực và được đưa vào Bệnh viện Bạch Mai. Khi nhập viện, bệnh nhân đã trong tình trạng hôn mê sâu, suy hô hấp và đã được đặt nội khí quản.
Đội ngũ y khoa đã thực hiện cách ly, chọc dịch não tủy và PCR xác định Neisseria meningitidis. Đồng thời, bệnh nhân được điều trị bằng kháng sinh đặc hiệu và hỗ trợ hô hấp. Đến ngày 15/1/2026, bệnh nhân đã tỉnh táo, ngưng thở máy và đang trong giai đoạn hồi phục.
Biện pháp phòng ngừa hiệu quả
Hiện tại, vắc‑xin là công cụ duy nhất ngăn chặn lây lan của viêm màng não mô cầu. Hai loại vắc‑xin được khuyến cáo tại Việt Nam:
- Bexsero (GSK – Ý): bảo vệ nhóm B, chiếm tỷ lệ cao trong các ca nhiễm khuẩn ở thanh thiếu niên.
- Menactra (Sanofi – Mỹ): bảo vệ các nhóm A, C, Y, W‑135.
Đối với trẻ em và thanh thiếu niên, việc tiêm đầy đủ cả hai loại vắc‑xin theo phác đồ sẽ tạo lớp bảo vệ toàn diện trước các chủng vi khuẩn nguy hiểm đang lưu hành.
Hướng dẫn tự bảo vệ trong môi trường đông người
- Tiêm phòng đầy đủ vắc‑xin Bexsero và Menactra.
- Tránh tiếp xúc gần với người có triệu chứng sốt, phát ban, hoặc cảm cúm.
- Giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch cồn.
- Không chia sẻ đồ dùng cá nhân (đũa, ly, khăn mặt) trong các buổi tụ tập.
- Hạn chế hút thuốc lá và tiếp xúc với khói thuốc, vì chúng làm giảm khả năng miễn dịch.
Trong trường hợp có người trong gia đình hoặc môi trường làm việc nghi ngờ nhiễm viêm màng não mô cầu, cần thực hiện cách ly ngay, thông báo cho cơ quan y tế và dùng thuốc dự phòng kháng sinh theo chỉ định.
Những di chứng có thể xảy ra
Ngay cả khi bệnh nhân được cứu sống, viêm màng não mô cầu có thể để lại các hậu quả lâu dài như mất thính lực, co giật, hoặc tổn thương thần kinh vĩnh viễn. Vì vậy, việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời là yếu tố quyết định để giảm thiểu nguy cơ di chứng.
Hãy chia sẻ thông tin này để mọi người cùng nâng cao nhận thức và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Thúy Nga