Nội dung chính
Hàn the (borax) vẫn lặng lẽ xâm nhập vào bữa ăn hàng ngày dù đã bị cấm, gây nguy cơ ngộ độc và tổn thương gan, thận lâu dài.
Hàn the trong thực phẩm: Tình hình và nguy cơ
Sau gần một thập kỷ hoạt động âm thầm, đường dây sản xuất mì sợi pha chất độc hàn the, soda và silicate đã bị Phòng Cảnh sát kinh tế (PC03) và Công an TP.HCM phá án. Vụ án dẫn đến việc khởi tố Vương Lưỡng Toàn (sinh 1981) vì vi phạm quy định an toàn thực phẩm. Theo điều tra, khoảng 800 tấn mì đã được đưa ra thị trường trong ba năm, chủ yếu tiêu thụ tại các quán ăn trên địa bàn TP.HCM.
Hàn the, hay muối natri của acid boric, từng được dùng để kéo dài thời gian bảo quản, chống ôi thiu và tăng độ dẻo cho thực phẩm. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện đại đã chứng minh đây là chất độc hại, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe lâu dài.
Các loại thực phẩm dễ bị “ngậm” hàn the
Giò chả
Giò chả là nhóm thực phẩm dễ bị trộn hàn the vì chất này không làm thay đổi màu sắc và khó phát hiện bằng mắt. Khi giò chả có độ dai, mịn và cứng bất thường, hoặc bề mặt giò bở, không có lỗ rỗng, khả năng cao đã bị pha hàn the.
Bún
Bún làm từ gạo thường có màu trắng ngà. Nếu sợi bún quá bóng, giòn rụm hoặc màu trắng sáng bất thường, có thể đã được thêm chất tẩy trắng hoặc hàn the để duy trì độ dai và kéo dài thời gian bảo quản.
Mì sợi
Trong vụ án gần đây, hàn the được trộn vào sợi mì để tạo cảm giác dai, mềm và bắt mắt. Khoảng 800 tấn mì đã được phân phối, khiến người tiêu dùng phải đối mặt với nguy cơ ngộ độc tiềm ẩn.
Dấu hiệu và cách phát hiện hàn the trong thực phẩm
Hàn the không mùi, không vị, nên người tiêu dùng khó nhận biết bằng cảm quan. Tuy nhiên, hiện nay trên thị trường có bán que test nhanh hàn the với giá hợp lý. Khi que test chuyển sang màu đỏ khi chạm vào thực phẩm như giò, chả, người dùng có thể nhanh chóng xác định sự hiện diện của chất cấm.
Đối với giò chả, các dấu hiệu cảnh giác bao gồm mùi nồng, lá gói khô, bề mặt giò bở, độ dai, mịn bất thường. Đối với bún, nếu sợi bún dễ đứt, có cảm giác dính, nhuyễn và không có mùi vị sau 2‑3 ngày, khả năng cao không chứa hàn the; ngược lại, bún bóng, không có mùi và không bị ôi thiu nhanh có thể đã được xử lý bằng chất này.
Biện pháp phòng ngừa và khuyến nghị
Để giảm thiểu nguy cơ ngộ độc, người tiêu dùng nên:
- Chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, ưu tiên mua tại các cơ sở uy tín.
- Sử dụng que test nhanh hàn the khi mua giò, chả, bún hoặc mì sợi.
- Tránh mua thực phẩm “trôi nổi” trên các chợ không có giấy tờ kiểm định.
- Báo cáo ngay cho cơ quan chức năng nếu phát hiện dấu hiệu bất thường.
Đồng thời, các cơ quan quản lý cần tăng cường kiểm nghiệm, giám sát thực phẩm lưu thông, đồng thời áp dụng các biện pháp pháp lý mạnh mẽ để xử lý vi phạm, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Phương Anh