Nội dung chính
AI không còn là kẻ thù mà đã trở thành “đồng nghiệp số” giúp con người nâng tầm năng lực và tạo ra giá trị mới. Tại tầng 12 một tòa nhà văn phòng trung tâm Sài Gòn, cô trẻ Hà Lữ Minh Anh (24) vừa thảo luận chiến lược khách hàng qua giao diện chat AI, vừa chỉnh sửa bản kế hoạch trên màn hình. Câu chuyện của cô là minh chứng cho một xu hướng mới: người Việt đang chuyển từ lo sợ bị thay thế sang làm chủ công nghệ, biến AI thành đối tác sáng tạo.
From Machine Operators to Digital‑Colleague Managers
Theo báo cáo thị trường lao động CNTT của VietnamWorks inTECH, trong khi 60% nhân sự truyền thống gặp khó khăn tìm việc sau 2023, nhu cầu tuyển dụng vị trí liên quan AI tăng mạnh với mức lương cao hơn 10‑50% so với trung bình. Nguyễn Văn Khoa, Chủ tịch VINASA, nhấn mạnh: chúng ta đã bước sang “năm của giá trị kinh doanh thực tế” nhờ Generative AI và AI Agents tự chủ.
Tại Neurons AI, công việc lặp lại được AI tự động hoá; nhân viên tập trung vào phân tích dữ liệu, dự báo xu hướng và đưa ra quyết định chiến lược. Các số liệu từ Microsoft cho thấy AI Agents tăng tốc độ hỗ trợ khách hàng 11,5% và doanh thu mỗi nhân viên lên 9,4%.
Những “đồng nghiệp số” không thay thế con người mà “siêu hoá” năng lực. Một nhân viên biết cộng tác với AI có thể hoàn thành công việc của ba người với độ chính xác cao hơn, tạo nên lợi thế cạnh tranh độc đáo cho lực lượng lao động Việt.
Vietnamese Language – A Unique Edge in the Global AI Race
Trong khi các nước Đông Nam Á khác đang xây dựng hạ tầng dữ liệu, Việt Nam sở hữu tài sản vô hình: Tiếng Việt là ngôn ngữ duy nhất trong khối đồng văn (Hán) sử dụng chữ Latin. Điều này tạo ra “hệ gen kép” – cầu nối giữa tư duy phương Đông và công cụ Latin của các mô hình LLM phương Tây.
Nhờ ký tự Latin, người Việt tiếp cận nhanh chóng các mô hình lớn như GPT, Llama, Claude. Rào cản token hoá dữ liệu thấp hơn, chi phí huấn luyện giảm và quá trình fine‑tuning diễn ra mượt mà. Khoảng 70% từ vựng tiếng Việt có nguồn gốc Hán‑Việt, giúp nhân viên hiểu sâu các mô hình AI Trung Quốc và dễ dàng bản địa hoá kiến thức phương Tây vào bối cảnh Á Đông.
Nhờ “mã gen” này, chuyên viên Neurons AI đóng vai trò “người phiên dịch văn hoá” cho thuật toán, dạy AI suy luận logic kiểu Mỹ nhưng giao tiếp tinh tế theo triết lý Á Đông. Đây là lý do các tập đoàn công nghệ toàn cầu nhìn Việt Nam không chỉ là thị trường tiêu thụ mà còn là trung tâm fine‑tuning AI cho khu vực.
Human‑in‑the‑Loop: Trust & Responsibility
Mặc dù 73% doanh nghiệp Việt đã áp dụng AI (theo báo cáo Itviec), chỉ 5,4% hoàn toàn tin tưởng kết quả AI không cần kiểm tra con người. Rủi ro sai lệch hoặc vi phạm đạo đức vẫn còn. Vì vậy, vai trò “Human‑in‑the‑loop” trở nên thiết yếu.
Tại Neurons AI, Minh Anh và đồng nghiệp không chỉ là người vận hành mà còn là giám sát đạo đức, đảm bảo các “đồng nghiệp số” không đưa ra lời khuyên sai, không phân biệt đối xử và tuân thủ bảo mật.
Thế hệ mới cần kỹ năng kép: hiểu công nghệ để giao tiếp với máy, đồng thời nắm vững nghiệp vụ để đưa ra quyết định cuối cùng. Ngành sản xuất, y tế, tài chính không còn chỉ cần lập trình viên; họ cần chuyên gia biết khai thác AI để giải quyết thực tiễn.
Training Strategies: From Apprenticeship to Mastery
Việt Nam đang triển khai mô hình hợp tác “3 Nhà” (Nhà nước‑Nhà trường‑Doanh nghiệp). Ví dụ, Viettel AI Fresher Program cung cấp 160 giờ đào tạo thực chiến, giúp sinh viên tiếp xúc ngay với dự án thực tế, từ thuật toán tới quy trình dữ liệu và văn hoá doanh nghiệp.
Chương trình VinAI Residency của Vingroup tập trung đào tạo 1% tài năng hàng đầu, tạo ra các công trình khoa học ngang tầm thế giới. Những mô hình này rút ngắn khoảng cách giữa giảng đường và thực tiễn, tạo lực lượng lao động sẵn sàng cộng tác với AI ngay khi ra trường – một cách tiếp cận kết hợp ưu điểm của chương trình Digital Talent Scholarship của Indonesia và Apprenticeship của Singapore.
Conclusion: Vietnam at the Forefront of the AI Workforce
Với lợi thế ngôn ngữ đặc biệt và nguồn nhân lực trẻ, linh hoạt, Việt Nam đang nắm trong tay chìa khóa mở ra kỷ nguyên “đồng nghiệp số”. Thành công sẽ không đo bằng số lượng thuật toán mà bằng số người được nâng tầm nhờ AI. Đó chính là câu chuyện của Minh Anh – và của cả một thế hệ mới.
Bạn đã sẵn sàng trở thành một phần của lực lượng AI tiên phong? Hãy chia sẻ quan điểm của mình và đăng ký nhận bản tin về xu hướng công nghệ mới nhất.