Nội dung chính
Cơm lam Mường Động không chỉ là món ăn truyền thống, mà còn là biểu tượng văn hoá và nguồn thu nhập ổn định cho hơn 50 hộ gia đình tại Kim Bôi.
Lịch sử và nguồn gốc
Cơm lam đã xuất hiện từ bao đời nay trong sinh hoạt của người Mường Động. Khi người dân phải lên rừng từ sáng sớm để kiếm thực phẩm, họ sáng tạo ra cách dùng ống tre, ống nứa làm “lò nướng” di động, cho gạo vào trong và nấu trên lửa củi. Kết quả là hạt gạo nở đều, vị thơm tự nhiên và độ dẻo vừa phải – ngày nay được gọi là cơm lam.
Quy trình làm cơm lam truyền thống
- Chọn ống hóp tươi: Ống tre xanh đậm, độ dày đều để giữ nhiệt tốt.
- Ngâm hạt gạo nương trắng đục, để gạo nở nhẹ.
- Nhồi gạo vào ống khoảng 2/3, để lại không gian cho hạt nở.
- Thêm một chút nước dừa vào để tạo hương vị ngọt thanh và giúp hạt gạo mềm hơn.
- Đặt ống trong lò nướng, canh lửa vừa, xoay tay đều tay để lửa lan tới mọi góc.
- Thời gian nướng 40‑45 phút; khi ống chuyển màu vàng cháy xém, mùi thơm nức lên, cơm đã chín đều.
Giá trị kinh tế và chứng nhận OCOP
Tại khu Mỏ Đá, xã Kim Bôi, hiện có gần 50 hộ gia đình sản xuất cơm lam. Thu nhập trung bình của mỗi người lao động dao động từ 10‑12 triệu đồng/tháng. Sản phẩm đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao, và trung bình mỗi tháng xuất bán hơn 10.000 ống ra thị trường nội địa và du lịch.
Trải nghiệm du lịch và ẩm thực
Du khách khi tới khu du lịch suối khoáng Kim Bôi thường ghé các quầy hàng để thưởng thức cơm lam ngay tại lò nướng. Giá mỗi ống dao động từ 7.000‑10.000 đồng tùy vào số lượng đặt trước. Hương thơm nức của lửa củi, vị ngọt nhẹ của nước dừa và độ dẻo của hạt gạo khiến món ăn trở thành “must‑try” cho mọi thực khách.
Kết luận
Cơm lam Mường Động là minh chứng sống động cho việc kết hợp giữa di sản ẩm thực, phát triển kinh tế cộng đồng và du lịch bền vững. Bạn đã từng thử món này chưa? Hãy lên kế hoạch ghé Kim Bôi, cảm nhận hương vị “đậm tre, ngọt dừa” và đồng thời hỗ trợ những người làm nghề truyền thống.
Đức Anh