Nội dung chính
Khí cười N2O đang trở thành mối nguy hiểm tiềm ẩn cho giới trẻ, đặc biệt là sinh viên đại học. Câu chuyện của một cô sinh viên 20 tuổi, phải mang bình khí cười đến khám tâm thần, đã bật mí những nguy cơ nghiêm trọng của chất gây hưng phấn này.
Câu chuyện thực tế: sinh viên 20 tuổi mang bình khí cười đến khám
Chiều 12-1, tại tọa đàm “Bóng cười – nước mắt sau những cuộc vui”, bác sĩ Lê Thị Phương Thảo (Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai) chia sẻ về ca bệnh của một nữ sinh viên bị lệ thuộc khí cười (N2O). Cô gái đã mang theo bình khí N2O ngay trong túi khi đến khám vì không kiểm soát được cơn thèm.
Quá trình nghiện và dấu hiệu cảnh báo
Người bệnh bắt đầu tiếp xúc với bóng cười từ thời trung học cơ sở, chỉ thử vài lần trong các buổi tụ tập. Khi lên trung học phổ thông, việc sử dụng tăng lên do áp lực bạn bè, và ở đại học cô còn tự mua để dùng một mình.
Ban đầu chỉ dùng 1–2 quả mỗi lần, nhưng dần tăng lên 10–20 quả mỗi ngày. Khi các quả bóng nhỏ không còn đủ, cô chuyển sang dùng bình khí lớn và mua các bình mini để giấu trong balo, tránh bị phát hiện. Tần suất sử dụng tăng nhanh, từ một bình mỗi tuần lên một bình mỗi 1–2 ngày.
Gia đình chỉ phát hiện khi vô tình thấy một bình khí lạ trong phòng, kèm theo các biểu hiện rối loạn tâm thần. Khi nhập viện, bệnh nhân đã lệ thuộc khí cười trong 6–7 năm, xuất hiện tê bì tay chân, trầm cảm và lo âu.
Phương pháp điều trị và hỗ trợ
Theo bác sĩ Thảo, sau quá trình điều trị tại Viện Sức khỏe Tâm thần, bệnh nhân giảm đáng kể cảm giác thèm khí cười. Với sự hỗ trợ của gia đình, sau 6 tháng cô đã ngừng sử dụng, các triệu chứng thèm nhớ giảm mạnh và hiện đang được theo dõi định kỳ.
Bóng cười N2O: Cơ chế gây nghiện và rủi ro sức khỏe
Cơ chế tác động
Bóng cười, hay còn gọi là bóng khí N2O, chứa nitrous oxide – một chất gây hưng phấn và ảo giác ngắn hạn. N2O tác động trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương, gây cảm giác cười không kiểm soát trong vài phút.
Hậu quả nghiêm trọng
Việc lạm dụng lâu dài, đặc biệt với liều lượng lớn, có thể gây tổn thương não và tủy sống, biểu hiện bằng tê bì tay chân, yếu liệt, rối loạn vận động và suy giảm trí nhớ. Trong những trường hợp nặng, N2O có thể gây ngạt thở do thiếu oxy, rối loạn nhịp tim, thậm chí tử vong.
Người dùng thường hít liên tục vì hiệu ứng chỉ kéo dài vài giây đến vài phút. Chỉ cần dùng hơn 10 quả trong một lần, lặp lại nhiều lần, đã có thể gây ngộ độc mạnh, dẫn đến tổn thương cấp và mạn tính.
Ngộ độc cấp tính có thể gây rối loạn tri giác, chóng mặt, lú lẫn, tim đập nhanh, rối loạn nhịp tim và tổn thương phổi; trong trường hợp nặng có thể dẫn đến phù phổi cấp hoặc ngừng tim.
Điều trị đa chiều
Tiến sĩ – bác sĩ Lê Thị Thu Hà, Trưởng phòng Rối loạn sử dụng chất và hành vi, cho biết đa số bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nặng. Quá trình điều trị thường kéo dài, cần kết hợp dùng thuốc, trị liệu tâm lý, can thiệp kích thích từ trường xuyên sọ và giám sát chặt chẽ của gia đình.
Ở Việt Nam đã ghi nhận nhiều trường hợp tử vong ngay sau khi sử dụng khí cười tại các quán bar, club do ngạt hoặc rối loạn hô hấp cấp. Các chuyên gia cảnh báo: không nên xem bóng cười là hình thức giải trí vô hại; một khi đã lệ thuộc, việc ngừng sử dụng trở nên khó khăn.
Biện pháp phòng ngừa cho phụ huynh và nhà trường
Do bình khí cười có kích thước nhỏ, dễ mang theo và giấu kín, phụ huynh cần chú ý các biểu hiện bất thường như thay đổi hành vi, giảm thành tích học tập, hay xuất hiện các triệu chứng thần kinh. Giáo dục thanh thiếu niên hiểu rõ rủi ro và cung cấp môi trường hỗ trợ là chìa khóa ngăn ngừa nghiện N2O.