Nội dung chính
Thế hệ doanh nhân trẻ Việt Nam đang viết lại lịch sử kinh doanh toàn cầu
Thế hệ doanh nhân trẻ Việt Nam – những người kế thừa di sản hàng thế kỷ – đang sẵn sàng ghi dấu trên bản đồ doanh nghiệp toàn cầu.
Di sản gia đình và thách thức của thế hệ kế tiếp
Vài năm trước, tôi đã đồng hành cùng một đoàn cán bộ địa phương tới Nhật Bản thăm một doanh nghiệp cơ khí lâu đời, thành lập từ những năm 1920. Doanh nghiệp này không chỉ sản xuất vòng bi chất lượng cao mà còn mở rộng chương trình thực tập cho các kỹ sư người Việt. Chủ doanh nghiệp – con trai người sáng lập – chia sẻ một băn khoăn: liệu họ có thể duy trì quản lý doanh nghiệp tới thế hệ thứ ba?
Trải nghiệm này phản ánh một thực tế chung: nhiều doanh nghiệp gia đình trên thế giới gặp khó khăn trong việc truyền lại quyền sở hữu và quản lý. Theo Family Firm Institute, chỉ 30% doanh nghiệp tồn tại tới thế hệ thứ hai, 12% tới thế hệ thứ ba và chỉ 4% tới thế hệ thứ tư.
Số liệu toàn cầu về doanh nghiệp gia đình
Theo khảo sát Family Enterprise USA 2023‑2024, các doanh nghiệp gia đình chiếm 35% danh sách Fortune 500, đóng góp 64% GDP Mỹ, tạo việc làm cho 62% lực lượng lao động và 78% việc làm mới. Những con số này cho thấy sức mạnh kinh tế của mô hình gia đình.
McKinsey dự báo rằng trong năm 2024, doanh nghiệp gia đình có thể chiếm tới 40% các công ty lớn nhất thế giới – tăng gấp hơn ba lần so với năm 2010 (khi chỉ chiếm 15%).
Tiềm năng và xu hướng tại Việt Nam
Trong bối cảnh toàn cầu, Việt Nam đang xây dựng nền tảng doanh nghiệp gia đình mạnh mẽ. Một hội đồng doanh nhân và gia đình Việt Nam được thành lập vài năm trước, với mục tiêu tạo ra những doanh nghiệp có tuổi thọ hàng trăm năm. Theo thống kê sơ bộ, 100 doanh nghiệp gia đình lớn nhất Việt Nam đóng góp khoảng 25% GDP quốc gia.
So sánh với các khu vực trong châu Á: top 15 doanh nghiệp gia đình tại Hồng Kông chiếm 84% GDP, Malaysia 76%, Singapore 48%, Philippines 47%. Điều này cho thấy Việt Nam còn tiềm năng lớn để nâng cao tỷ lệ đóng góp GDP của doanh nghiệp gia đình.
Câu chuyện thực tế từ các doanh nhân trẻ
• Chàng trai Măng Đen: tốt nghiệp quản trị kinh doanh ở nước ngoài, hiện điều hành một tiệm bò nướng tại một khu du lịch giống Đà Lạt. Anh không chỉ chăm sóc thực đơn mà còn truyền cảm hứng cho khách bằng những câu chuyện về lịch sử địa phương, cách tính độ cao lò nướng, và cách lựa chọn nguyên liệu tươi ngon.
• Em họ tôi: đang kế thừa doanh nghiệp cơ khí gia đình. Bố ông đã đầu tư máy móc hiện đại và mời chuyên gia nước ngoài đào tạo đội ngũ thợ. Ông luôn nhắc “lắng nghe nhiều hơn, nói ít hơn” – một triết lý quản trị 2.0 giúp doanh nghiệp thích nghi nhanh với công nghệ mới.
• Những người thừa kế các thương hiệu ẩm thực: cháu nội của người sáng lập Phở Thìn Bờ Hồ, cháu ngoại của Phở Xào Bát Đàn, cháu 5 đời của Chả Cá Lã Vọng… Họ không chỉ duy trì hương vị truyền thống mà còn sáng tạo các kênh bán hàng trực tuyến, mở rộng ra thị trường quốc tế.
Nhìn về tương lai
Những câu chuyện trên cho thấy thế hệ doanh nhân trẻ Việt không chỉ là người thừa kế mà còn là người đổi mới. Họ đang áp dụng công nghệ số, xây dựng thương hiệu bền vững và tạo ra các mô hình kinh doanh linh hoạt, đáp ứng yêu cầu của thị trường toàn cầu.
Trong khi các doanh nghiệp gia đình lâu đời như A. Lange & Sohne (được thành lập năm 1845) hay Hoshi Ryokan (từ năm 718) chứng minh sức mạnh của truyền thống, các doanh nghiệp Việt trẻ đang viết nên một chương mới – kết hợp di sản và sáng tạo để đưa nền kinh tế Việt Nam lên tầm cao mới.
Hãy chia sẻ câu chuyện của bạn hoặc người bạn biết đang góp phần xây dựng doanh nghiệp gia đình Việt Nam trong phần bình luận bên dưới!